İran savaşının başlamasından bu yana, yaklaşık 50 günde küresel piyasaya sunulamayan ham petrolün değeri 50 milyar doları aştı.

DW Türkçe'nin veri şirketi Kpler'den derlediği bilgilere göre savaşın başladığı şubat ayından bu yana küresel piyasadan 500 milyon varilden fazla ham petrol çekildi. Bu, tarihte yaşanan en büyük enerji arzı kesintisi olarak kayıtlara geçti.

Danışmanlık ve araştırma şirketi Wood Mackenzie'nin baş analisti Iain Mowat'a göre, piyasaya sunulamayan 500 milyon varil petrol, küresel havacılık talebinin 10 hafta askıya alınmasına, dünyadaki tüm araçların 11 gün yola çıkmamasına ya da küresel ekonominin beş gün boyunca hiç petrol kullanmamasına eşdeğer.

Aynı miktar, ABD'nin yaklaşık bir aylık petrol talebine ya da tüm Avrupa'nın bir ayı aşkın petrol ihtiyacına karşılık geliyor.

Buna ek olarak bu rakam, ABD ordusunun 2021'de paylaştığı bilgi dikkate alındığında, yaklaşık altı yıllık yakıt tüketimine denk düşüyor. Bu aynı zamanda, uluslararası denizcilik sektörünün yaklaşık dört aylık yakıt ihtiyacını da karşılayabilecek büyüklükte.

50 milyar dolar kayıp

Kpler'in kıdemli ham petrol analisti Johannes Rauball'a göre, krizin başlangıcından bu yana varil başına ortalama 100 dolarlık fiyat üzerinden hesaplandığında piyasaya sunulamayan petrol yaklaşık 50 milyar dolarlık gelir kaybına eşit.

Bu rakam Almanya'nın yıllık gayri safi yurt içi hasılasının (GSYİH) yüzde birine ya da Letonya veya Estonya gibi küçük ülkelerin tüm GSYİH'sine eşdeğer.

Körfez ülkeleri üretimi neredeyse sıfırladı

Geçen ay Körfez ülkeleri, günlük yaklaşık 8 milyon varil olarak seyreden ham petrol üretimini neredeyse sıfıra düşürmek zorunda kaldı. Bu rakam, dünyanın en büyük petrol şirketlerinden Exxon Mobil ile Chevron'un toplam üretimine neredeyse eşit düzeyde.

Kpler verilerine göre; Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Bahreyn ve Umman'ın jet yakıtı ihracatı, Şubat'taki yaklaşık 19,6 milyon varilden mart ve nisan aylarında toplamda yalnızca 4,1 milyon varil oldu. Bu ihracat kaybı, New York JFK Havalimanı ile Londra Heathrow arasında yaklaşık 20 bin gidiş-dönüş uçuş gerçekleştirmeye yetecek miktara karşılık geliyor.

Toparlanma yıllar alabilir

Analistlere göre, krizin artçı sarsıntıları önümüzdeki ay ve yıllarda hissedilmeye devam edecek.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Lübnan'da varılan ateşkesin ardından Cuma günü, petrol taşımacılığı açısından hayati önemdeki Hürmüz Boğazı'nın açıldığını ilan etmişti. Ancak bu rahatlama uzun sürmedi. Sadece bir gün sonra, "ABD'nin İran limanlarına yönelik deniz ablukası" gerekçe gösteren Tahran, Hürmüz'den geçişleri yeniden durdurduğunu bildirdi.

Bu belirsizlik ortamında ülkeler rezervlerini hızla tüketiyor. Kpler'e göre küresel petrol stokları Nisan ayında yaklaşık 45 milyon varil düştü. Mart sonundan bu yana üretim kesintileri yaklaşık 12 milyon varile ulaştı.

Rauball, Kuveyt ve Irak'taki petrol sahalarının normal işletme düzeylerine dönmesinin dört ila beş ay sürebileceğini ve stok erimesinin yaz boyunca sürebileceğini belirtti.

Rafineri kapasitesinde ve Katar'ın LNG tesislerindeki hasarlar da, bölgede enerji altyapısının tam anlamıyla onarılmasının yıllara yayılabileceğine işaret ediyor.